متن اصلی

عملیات خاکی با ماشین

الزامات عمومی

۱. حجم عملیات خاکی، بر اساس کار اجرا شده طبق مشخصات فنی، دستورکارها و صورت‌جلسه‌ها است و از بابت تغییر حجم ناشی از نشست، تورم یا تراکم به استثنای آنچه که به صراحت بیان شده است، هیچ‌گونه هزینه جداگانه‌ای منظور نمی‌گردد.

۲. حجم عملیات خاکی ناشی از احداث پله‌ها روی شیروانی خاکریزهای موجود و یا سراشیب‌های بستر خاکریز (در مواردی که نیاز به احداث پله دارد)، با پیشنهاد مهندس مشاور و تأیید کارفرما، مطابق کار اجرا شده طبق مشخصات فنی، دستورکارها و صورت‌جلسه‌ها محاسبه و منظور می‌گردد.

۳. به قیمت‌های واحد این فصل، هیچ‌گونه بها یا اضافه‌بهایی، مانند پروفیل‌سازی در کندن زمین و وجود محدودیت یا صعوبت در عملیات خاکی و مانند آن (به استثنای آنچه که به صراحت یاد شده است)، تعلق نمی‌گیرد.

تقسیم بندی انواع زمین

۴. در این فصل انواع زمین به شرح ذیل طبقه‌بندی می‌شوند:

• ۴-۱. زمین‌های لجنی: زمین‌هایی هستند که وسایل کار با وزن طبیعی خود به حدی در آن فرو رود که انجام کار به سهولت مقدور نباشد. این زمین‌ها به‌طور مشهود از خاک اشباع و حاوی مواد آلی می‌باشد.
• ۴-۲. زمین‌های خاکی: انواع زمین‌ها به‌جز زمین‌های لجنی و سنگی می‌باشد.
• ۴-۳. زمین‌های سنگی: شامل سنگ‌های رسوبی، آذرین و دگرگونی می‌باشد.

۵. طبقه‌بندی زمین در حین اجرای عملیات با تأیید مهندس مشاور و تصویب کارفرما بر اساس شواهد و مستندات موجود، انجام می‌گردد.

۶. منظور از کندن زمین انجام هرگونه عملیات خاکی شامل خاکبرداری، گودبرداری، پی‌کنی، کانال‌کنی، ترانشه‌کنی و مانند آن است.

۷. برداشت خاک‌های نباتی در حد ۱۰ سانتی‌متر، طبق دستورکار مهندس مشاور و اضافه بر آن با تصویب کارفرما انجام و هزینه آن بر اساس ردیف کندن زمین در زمین خاکی محاسبه و منظور می‌گردد.

۸. در صورتی که عملیات کندن زمین بیشتر از ارتفاع خاک نباتی باشد، بنا به پیشنهاد مهندس مشاور و تصویب کارفرما، ابتدا خاک‌های نباتی کنده شده به تفکیک در محل‌های مناسب (داخل یا خارج کارگاه)، دپو یا ریسه می‌شوند و سپس ادامه عملیات کندن زمین صورت می‌گیرد. هزینه عملیات اجرایی مربوط از ردیف‌های این فصل محاسبه و منظور می‌گردد.¹

۹. در مواردی که عملیات کندن زمین در پی، کانال، ترانشه و گود با ماشین صورت گیرد، عملیات مورد نظر تا ۱۵ سانتی‌متر عمق نهایی انجام و ۱۵ سانتی‌متر اخیر با دست برداشته و طبق رقوم و شیب‌های داده شده در ²مشخصات فنی، تنظیم و رگلاژ می‌گردد؛ عملیات مذکور حسب مورد از ردیف‌های کندن زمین در فصل عملیات خاکی با دست محاسبه و منظور می‌گردد.³⁴

۱۰. هزینه وسیله مناسب برای عملکرد چکش هیدرولیکی، مانند بیل هیدرولیکی، در بهای ردیف‌های عملیات کندن زمین با چکش هیدرولیکی منظور شده است.⁵⁶

۱۱. در مواردی که برای اجرای پی‌سازی و احداث دیوارها، فاصله‌ای بین دیواره گود یا پی‌کنی و پی‌سازی لازم باشد که در مشخصات فنی پیش‌بینی نشده و اجرای قالب‌بندی اجتناب‌ناپذیر باشد، برای پی‌کنی تا عمق 5 /1متر از هر طرف ۳۰ سانتی‌متر در پایین‌ترین نقطه به ابعاد پی‌کنی اضافه می‌شود و برای پی‌کنی با عمق بیش از 5/1 متر از هر طرف ۴۰ سانتی‌متر در پایین‌ترین نقطه به ابعاد پی‌کنی اضافه می‌شود. در صورتی که شرایط اجرای کار به گونه‌ای باشد که به فاصله‌ای بیش از حد مذکور نیاز باشد، این فاصله در حد نیاز اجرای کار با تشخیص و تأیید مهندس مشاور، تعیین و به ابعاد پی‌کنی یا گودبرداری اضافه می‌شود. این فاصله اضافی، بعد از اتمام عملیات باید با مصالح مورد قبول مهندس مشاور پر و در صورت لزوم کوبیده شده و بهای آن طبق ردیف‌های مربوط منظور می‌گردد.

۱۲. چنانچه کندن زمین بیش از اندازه‌های درج شده در نقشه‌های اجرایی و دستورکارها انجام شود، پر کردن مجدد و در صورت لزوم کوبیدن قسمت‌های اضافی با مصالح با کیفیت و قابل قبول مهندس مشاور، به عهده و هزینه پیمانکار است.

• ۱۲-۱. چنانچه در شرایط خاص اجرایی در زمین‌های سنگی، سنگبرداری اضافی اجتناب‌ناپذیر باشد، کارهای اضافی با مهندس مشاور باید جداگانه صورت‌جلسه شده و به تأیید کارفرما برسد.
• ۱۲-۲. کندن زمین باید به گونه‌ای انجام گیرد که بستر زیرین پی روی لایه دست‌نخورده و طبیعی قرار گیرد، در صورتی که رقوم زیرین بستر پی به شرح رقوم مندرج در مشخصات فنی، تاب بارپذیری نداشته باشد، کندن اضافی تا رسیدن به بستر مقاوم و قابل قبول و پرکردن آن، مطابق نظر مهندس مشاور انجام و حسب مورد از ردیف‌های این فصل محاسبه و منظور می‌گردد.
• ۱۲-۳. چنانچه خطای پیمانکار در عملیات کندن زمین با مواد سوزا یا منبسط‌شونده، باعث تخریب اضافی یا احتمالاً سست شدن بستر گردد، پیمانکار باید به هزینه خود محل کار را تا رقوم‌های خواسته‌شده مطابق دستور مهندس مشاور بازسازی و ترمیم نماید.

۱۳. در مورد خاک‌های مناسب تهیه شده از محل معدن یا قرضه (داخل یا خارج کارگاه) برای خاکریزها، حجم خاک کنده و حمل شده برابر با حجم اندازه‌های محل مصرف پس از تراکم در نظر گرفته می‌شود و هزینه کندن خاک از ردیف ۰۳۰۱۰۳ و هزینه‌های حمل حسب مورد از ردیف‌های ۰۳۰۷۰۱ تا ۰۳۰۷۰۵ محاسبه و منظور می‌گردد. برای برداشتن خاک رویه نامناسب هیچ‌گونه هزینه‌ای تعلق نمی‌گیرد.

۱۴. هیچ هزینه‌ای بابت ارزش قبل از استخراج جهت تهیه خاک مناسب تعلق نمی‌گیرد.

۱۵. در صورتی که درصد کوبیدگی خاک، بین دو ردیف متوالی تعیین شده در ردیف‌های این فصل تعیین شود، بهای واحد آن با توجه به بهای درصدهای کوبیدگی قبل و بعد از آن، به صورت میان‌یابی خطی محاسبه و منظور می‌گردد.

۱۶. در زمین‌های لجنی، بر حسب مورد، نحوه اجرا، نوع و میزان برداشت و جایگزینی مصالح به منظور ایجاد بستر آماده شده، بر اساس ردیف‌های مربوط و یا در صورت لزوم طبق دستورالعمل اقلام ستاره‌دار در برآورد هزینه اجرای کار درج گردد. عملیات اجرایی یاد شده، پس از تحکیم بستر با حضور مهندس مشاور و پیمانکار صورت‌جلسه شده و پس از تأیید کارفرما، ملاک محاسبه قرار می‌گیرد.

۱۷. بهای تهیه و حمل آب مصرفی عملیات خاکی، در بهای ردیف‌های این فصل پیش‌بینی شده است.

۱۸. در ردیف‌های این فصل هزینه ریسه و توده کردن خاک، بسته به مورد، منظور شده است.

۱۹. به منظور سهولت دسترسی به ردیف‌های مورد نیاز، شماره و شرح مختصر گروه‌های این فصل در جدول زیر درج شده است:

الزامات گروه 1 – شخم زدن، لجن برداری و کندن زمین با بولدوزر

۱-۱. هزینه استفاده از ریپر جهت کندن زمین با بولدوزر در زمین‌های خاکی و سنگی منظور شده است.

الزامات گروه 2 – کندن زمینهای سنگی با مواد سوزا، چکش هیدرولیکی و مواد منبسط شونده

۱-۲. حداکثر حجم کندن زمین در زمین‌های سنگی موضوع ردیف ۰۳۰۲۰۱، از حاصل تقسیم مقدار کیلوگرم امولایت کارتریجی مصرف شده در عملیات کندن زمین در زمین‌های سنگی (طبق صورت‌جلسه مصرف که به امضای مسئولان ذیربط رسیده باشد) به عدد 25/0 به دست می‌آید و در صورت استفاده از هر کیلوگرم پودر آنفو، آل آنفو، پودر آذر، بوستر پنتولیتی، به ترتیب معادل 200 گرم، 280 گرم، 370 گرم، 3000 گرم امولایت کارتریجی محاسبه می‌شود. مازاد بر حجم مذکور، از ردیف کندن زمین در زمین سنگی محاسبه و منظور می‌شود و در صورتی که حجم محاسبه شده برای کندن زمین با مواد منفجره با توجه به وزن مواد منفجره مصرف شده مذکور، بیشتر از حجم کندن زمین سنگی طبق مشخصات فنی یا دستورکارها باشد، حجم کندن زمین در زمین‌های سنگی طبق مشخصات فنی یا دستورکارها ملاک عمل خواهد بود.

مثال: چنانچه حجم کندن زمین سنگی طبق مشخصات فنی یا دستورکار ۵۰۰ مترمکعب و مقدار امولایت کارتریجی مصرفی 20 کیلوگرم و پودر آنفو مصرفی ۳۰۰ کیلوگرم باشد:

 در این حالت بهای ۳۲۰ مترمکعب از ردیف ۰۳۰۲۰۱ و ۱۸۰ مترمکعب از ردیف ۰۳۰۱۰۵ تعیین می‌گردد.

 مثال: چنانچه حجم کندن زمین سنگی طبق مشخصات فنی یا دستورکار ۵۰۰ مترمکعب و میزان امولایت کارتریجی مصرفی ۴۰ کیلوگرم و پودر آنفو مصرفی ۶۰۰ کیلوگرم باشد:

 

در این حالت فقط برای ۵۰۰ مترمکعب از ردیف ۰۳۰۲۰۱ محاسبه و منظور می‌گردد.

۲-۲. در مواردی که به تشخیص مهندس مشاور و تأیید کارفرما به‌کارگیری روش انفجار کنترل شده (انفجار آرام) به علت وجود شرایط غیرمعمول محل انجام عملیات کندن زمین، مانند وجود تأسیسات خاص و مانند آن صورت پذیرد، بدین منظور محدوده‌ای که در آن استفاده از روش انفجار کنترل شده الزامی است باید پیش از انجام به تأیید مهندس مشاور و تصویب کارفرما برسد و پس از انجام عملیات مقدار کار انجام شده با حضور مهندس مشاور صورت‌جلسه شده و به تصویب کارفرما برسد. برای آن حجم از عملیات 30 درصد بهای ردیف ۰۳۰۲۰۱ اضافه می‌گردد.

۳-۲. در صورتی که مطابق مشخصات فنی یا دستورکارها از سامانه نانل استفاده گردد، اضافه‌بهای ردیف ۰۳۰۲۰۴ محاسبه و منظور می‌گردد. در صورت انجام عملیات انفجار کنترل شده (انفجار آرام) و لزوم استفاده از سامانه نانل، علاوه بر منظور نمودن اضافه هزینه مطابق بند ۲-۲، اضافه‌بهای ۰۳۰۲۰۴، محاسبه و منظور می‌گردد.

۴-۲. چنانچه در عملیات کندن زمین در سنگ با مواد انفجاری، شرایط به گونه‌ای باشد که طبق تشخیص مهندس مشاور و تأیید کارفرما، نتوان از مواد انفجاری برای کندن زمین استفاده نمود و به اجبار از چکش هیدرولیکی استفاده شود، بدین منظور محدوده‌ای که در آن استفاده از چکش هیدرولیکی الزامی است باید پیش از انجام، تأیید مهندس مشاور و تصویب کارفرما اخذ گردد و پس از انجام عملیات، مقدار کار انجام شده با حضور مهندس مشاور صورت‌جلسه شده و به تصویب کارفرما برسد. بهای آن قسمت از عملیات از ردیف ۰۳۰۲۰۲ محاسبه و منظور می‌شود.

۵-۲. چنانچه عملیات کندن زمین در زمین‌های سنگی بدون استفاده از مواد سوزا ولی با استفاده از مواد منبسط‌شونده صورت پذیرد، بهای ردیف ۰۳۰۲۰۳، بر اساس دستورالعمل اقلام ستاره‌دار تعیین قیمت می‌شود.

الزامات گروه 3 – رگلاژ و پروفیله کردن شیروانی

۱-۳. رگلاژ و پروفیله‌کردن سطوح شیروانی ترانشه‌ها، شیروانی خاکریزها، منوط به پیش‌بینی در مشخصات فنی یا دستورکارها می‌باشد.

الزامات گروه 4 – اضافه بهای گودبرداری و حمل تا 50 متر

۱-۴. در مواردی که کندن زمین با بولدوزر یا وسیله مشابه آن در گود انجام شود، به علت محدودیت شعاع عملیات ماشین‌آلات، ایجاد رمپ (شیب‌راهه) و صعوبت انتقال مواد حاصل از کندن زمین به خارج گود و مانند آن، بهای آن از ردیف ۰۳۰۴۰۱ محاسبه و منظور می‌شود.

۲-۴. گود به محلی اطلاق می‌گردد که پس از کندن زمین و رسیدن به رقوم نهایی، از همه جهت پایین‌تر از تراز زمین طبیعی قرار گرفته و عمق متوسط آن کمتر از ۶۰ سانتی‌متر نباشد. لازم به ذکر است اضافه‌بهای مذکور صرفاً به حجم خاک واقع در عمق متوسط پایین‌تر از ۶۰ سانتی‌متر نسبت به تراز زمین طبیعی، تعلق می‌گیرد.

۳-۴. حمل مواد حاصل از کندن زمین موضوع ردیف‌های ۰۳۰۴۰۳ و ۰۳۰۴۰۴، در صورتی که فاصله حمل از محل کندن زمین تا محل دپوی موقت یا برعکس حداکثر تا ۵۰ متر باشد، بر اساس دستورکار مهندس مشاور و با تصویب کارفرما قابل انجام است و پس از تنظیم صورت‌جلسه اجرایی ملاک عمل قرار می‌گیرد. در صورتی که فاصله حمل مذکور بیش از ۵۰ متر باشد، در این صورت بهای حمل از محل کندن زمین تا محل دپوی موقت و برعکس، حسب مورد صرفاً از ردیف‌های ۰۳۰۷۰۱ تا ۰۳۰۷۰۵ محاسبه و منظور می‌گردد و ردیف‌های ۰۳۰۴۰۳ و ۰۳۰۴۰۴ تعلق نمی‌گیرد.

۴-۴. در خصوص تعلق ردیف ۰۳۰۴۰۴ در صورتی که کندن زمین با بولدوزر صورت گیرد، فاصله مازاد بر 20 متر اول مورد محاسبه قرار می‌گیرد.

الزامات گروه 5 – کندن زمین با بیل هیدرولیکی

۱-۵. در مواردی که به تشخیص مهندس مشاور و تأیید کارفرما به علت محدودیت فضای کار در عملیات کندن زمین، لزوم استفاده از بیل هیدرولیکی یا وسیله مشابه آن وجود داشته باشد، بر حسب مورد با استفاده از ردیف‌های ۰۳۰۵۰۱ تا ۰۳۰۵۰۴، برآورد می‌شوند.

الزامات گروه 6 – اضافه بها کندن زمین در عمق با بیل هیدرولیکی و زیر تراز آب زیرزمینی

۱-۶. در عملیات کندن زمین با بیل هیدرولیکی اضافه‌بهایی بابت حجم خاک واقع شده در عمق ۲ تا ۴ متر تعلق نمی‌گیرد.

الزامات گروه 7 – حمل مواد حاصل از عملیات خاکی

۱-۷. نحوه تعیین هزینه حمل خاک به شرح زیر است:

• ۱-۱-۷. در مورد حمل خاک حاصل از کندن زمین به محل دپو و یا خاکریزها، حجم مواد حمل شده برابر حجم محل کنده شده که طبق مشخصات فنی یا دستورکارها اجرا گردیده است محاسبه می‌شود و هزینه‌های مربوط به ازدیاد حجم ناشی از تورم در بهای واحد ردیف‌های حمل منظور شده است و هزینه دیگری از این بابت منظور نمی‌گردد. تمام خاک‌های حاصل از کندن زمین، باید در خاکریزها مصرف شوند. عدم مصرف این خاک‌ها در خاکریزها و یا حمل آن به محل دپو، در هر مورد از نظر مقدار و محل باراندازی، منوط به پیشنهاد مهندس مشاور و تصویب کارفرما و تنظیم صورت‌جلسه اجرایی است.
• ۲-۱-۷. در مواردی که خاک حاصل از کندن زمین در کنار محل کنده شده دپو یا ریسه شود و سپس در همان محل (خاکریز برگشتی) استفاده گردد، در این صورت هزینه حمل خاک تعلق نمی‌گیرد.
• ۳-۱-۷. در مورد حمل خاک حاصل از کندن زمین به محل دپو (داخل یا خارج کارگاه) و یا خاکریزها، کوتاه‌ترین فاصله واقعی بین مرکز ثقل کندن زمین و خاکریزی یا محل دپو که مورد تأیید مهندس مشاور و کارفرما می‌باشد، ملاک محاسبه هزینه حمل است.

۲-۷. ردیف‌های حمل درج شده در این گروه، برای خاک‌ها و مواد زاید که به خارج کارگاه حمل می‌شود یا در داخل کارگاه جابه‌جا می‌شود، تنها یک بار تعلق می‌گیرد. ولی چنانچه بر حسب ضرورت و موقعیت کار، حمل مجدد اجتناب‌ناپذیر باشد، بارگیری و حمل اضافی با پیشنهاد مهندس مشاور و تصویب کارفرما انجام و بر اساس صورت‌جلسه اجرایی و بهای آن از ردیف‌های مربوط لحاظ می‌گردد.

در این حالت حجم خاکی که از محل دپو موقت به خاکریز حمل می‌گردد، برابر با حجم محل مصرف پس از کوبیده شدن در نظر گرفته می‌شود و حجم خاکی که از محل دپو موقت به محل دپو (داخل یا خارج کارگاه) حمل می‌گردد، برابر تفاضل حجم محل (یا محل‌های) کنده شده اولیه و حجم محل (یا محل‌های) خاکریز می‌باشد.

۳-۷. در صورتی که انتقال مواد حاصل از کندن زمین به خارج از گود، صرفاً با ایجاد رمپ امکان‌پذیر نباشد و تمهیدات ویژه‌ای مانند جرثقیل و مانند آن یا راه‌حل‌های دیگری مورد نیاز باشد که مستلزم پیش‌بینی‌های ویژه و تجهیزات خاص است، بهای ردیف ۰۳۰۷۰۶، بر اساس دستورالعمل اقلام ستاره‌دار تعیین قیمت می‌شود. در این حالت مهندس مشاور موظف است تجهیزات و ماشین‌آلات لازم را به همراه مراحل اجرایی در مشخصات فنی درج نماید.

۴-۷. در صورتی که حمل خاک موضوع ردیف‌های ۰۳۰۷۰۳ تا ۰۳۰۷۰۵ در راه‌های خاکی یا شنی انجام شود، به ردیف‌های حمل مصالح در راه‌های آسفالتی، ضریب 3/1 اعمال می‌شود.

الزامات گروه ۰۹ – پخش، آبپاشی، تسطیح و رگلاژ و کوبیدن قشرهای خاکریزی یا تونان و تراکم دینامیکی

۱-۹. ضخامت خاک جانشین در زمین طبیعی کوبیده شده یا در حالتی که خاک بستر خاکریز تا ۱۵ سانتی‌متر برداشته شود، برای ۸۵ درصد کوبیدگی به روش پروکتور اصلاحی، برابر ۳ سانتی‌متر، برای ۹۰ درصد کوبیدگی به روش پروکتور اصلاحی، ۵ سانتی‌متر و برای ۹۵ درصد کوبیدگی و بیشتر به روش پروکتور اصلاحی، ۷ سانتی‌متر تعیین و اضافه بر پروفیل‌های برداشت شده، محاسبه و لحاظ می‌گردد. مازاد بر اعداد تعیین شده، هزینه مازاد تعلق نمی‌گیرد. اگر خاک برداشته شده از بستر خاکریز بیشتر از ۱۵ سانتی‌متر باشد، ۶۰ درصد اندازه‌های پیش‌گفته محاسبه می‌شود.

۲-۹. در صورتی که طبق مشخصات فنی یا دستورکارها ضخامت قشرهای خاک یا توونان ریخته شده، پس از کوبیده شدن بیشتر از ۱۵ سانتی‌متر باشد، نسبت به ردیف های 030901 تا 030904 کسر بهایی به شرح زیر منظور می‌شود:

در صورتی که ضخامت قشرهای خاک یا توونان ریخته شده، 20 سانتی‌متر تعیین شود، کسربها به میزان ۱۰ درصد؛ اگر ضخامت قشرهای خاک یا تونان ریخته شده، 25 سانتی‌متر تعیین شود، کسربها به میزان ۲۰ درصد؛ و اگر ضخامت قشرهای خاک یا تونان ریخته شده، 30 سانتی‌متر تعیین شود ، کسربها به میزان ۳۰ درصد ردیف مربوط منظور می‌گردد.

در این حالت کل ضخامت لایه خاک یا توونان ریخته شده باید تراکم تعیین شده در مشخصات فنی یا دستورکارها را تأمین نماید و آزمایش تراکم در کل ضخامت لایه انجام گردد.

۳-۹. در صورتی که بر اساس مشخصات فنی یا دستورکارها از توونان برای خاکریزی استفاده گردد، هزینه تهیه آن بر اساس ردیف ۲۶۰۷۰۱ و هزینه حمل آن حسب مورد از ردیف‌های فصل ۲۸ محاسبه و منظور می‌شود.

الزامات گروه ۱۰ – ریختن خاکها، اختلاط مصالح، پخش خاکهای نباتی و مصالح حاصل از کندن زمین

۱-۱۰. ردیف‌های ۰۳۱۰۰۴ و ۰۳۱۰۰۵، با دستورکار مهندس مشاور قابل اجراست.

الزامات گروه ۱۱ – ماسه بادی

۱-۱۱. بهای تهیه ماسه بادی برای عملیات موضوع ردیف‌های ۰۳۱۱۰۲ و ۰۳۱۱۰۳ از ردیف ۲۶۰۷۰۲ در فصل ۲۶ جداگانه محاسبه و منظور می‌گردد.

الزامات گروه ۱۲ – چال زنی و غلاف گذاری

۱-۱۲. ردیف‌های ۰۳۱۲۰۱ و ۰۳۱۲۰۲ چال‌زنی به منظور اجرای عملیات مهار به روش‌های مهار تنیده یا ناتنیده برای پایدارسازی دیواره خاکی به کار می‌رود.

۲-۱۲. در صورتی که جهت مقابله با ریزش دیواره چال، با تأیید مهندس مشاور از لوله جدار فولادی استفاده شود، بر اساس ردیف ۰۳۱۲۱۵ محاسبه و منظور می‌گردد.

۳-۱۲. ردیف ۰۳۱۲0۵ جهت غلاف‌گذاری با لوله فولادی در هر عمق و به هر قطر و طول است و هزینه خارج کردن غلاف پس از اتمام عملیات پیش‌بینی شده و هیچ‌گونه هزینه جداگانه‌ای منظور نمی‌گردد.

۴-۱۲. در صورتی که جهت مقابله با ریزش دیواره چال، با تأیید مهندس مشاور عملیات حفاری و تزریق مجدد صورت گیرد، هزینه حفاری مجدد به میزان ۵۰ درصد مجموع طول‌هایی که عملیات حفاری مجدد صورت گرفته است، حسب مورد از ردیف‌های ۰۳۱۲۰۱ یا ۰۳۱۲۰۲ محاسبه و منظور می‌گردد.

مثال: چنانچه طول چال جهت اجرای مهار برابر ۲۰ متر باشد و در ۵ متر اول چال‌زنی، ریزش صورت گیرد و پس از تزریق مرحله اول (۵ متر اول)، مجدداً عملیات حفاری تا عمق 13 متری انجام و دوباره در چال ریزش صورت گیرد، تزریق مرحله دوم انجام می‌گردد (13 متر اول) و در نهایت طی مرحله سوم چال‌زنی تا طول ۲۰ متر (۷ متر انتهایی ریزشی نیست)، نهایی می‌گردد. در این حالت مجموع طول حفاری برابر است با:

 بنابراین طول ۲۹ متر حسب مورد از ردیف‌های ۰۳۱۲۰۱ یا ۰۳۱۲۰۲ منظور می‌گردد.

۵-۱۲. هزینه چال‌زنی به منظور اجرای عملیات مهار آزمون (مهار قربانی) که به منظور شناخت و تدقیق طرح تحکیم دیواره خاکی صورت می‌گیرد، با تأیید مهندس مشاور حسب مورد از ردیف‌های مربوط منظور می‌گردد.

۶-۱۲. بابت صعوبت اجرای عملیات تحکیم دیواره‌های خاکی که زیر تراز آب‌های زیرزمینی واقع شده، به میزان ۱۵ درصد به هزینه عملیات چال‌زنی، کشش مهار و تزریق با تأیید مهندس مشاور اضافه می‌گردد.

۷-۱۲. چال‌زنی به منظور اجرای مهار تنیده یا ناتنیده، بر اساس طول، قطر، جهت و فواصل مورد نیاز منطبق با مشخصات فنی، دستورکارها انجام می‌پذیرد. عملیات اجرایی یاد شده پس از اتمام عملیات چال‌زنی با حضور پیمانکار و مهندس مشاور بر اساس مشخصات فنی و دستورکارها، اندازه‌گیری و صورت‌جلسه شده و باید به تصویب کارفرما برسد.

۸-۱۲. در ردیف‌های مربوط به چال‌زنی تمام هزینه‌های مربوط به اجرای کار اعم از جابه‌جایی دستگاه، استقرار، تخلیه چال با فشار هوا و با هر روش و در هر محل منظور شده است و هیچ‌گونه هزینه جداگانه‌ای به‌جز آنچه به صراحت بیان شده است منظور نمی‌گردد.

---

نکات مهم و اجرایی عملیات خاکی با ماشین

مبنای قطعی محاسبه حجم

• تنها کار اجرا شده واقعی که مطابق مشخصات فنی، دستورکار و صورت‌جلسه‌های تأییدشده باشد، ملاک محاسبه است.
• تغییر حجم ناشی از تورم خاک، نشست، تراکم یا ریزش به‌طور کلی مشمول پرداخت جداگانه نیست، مگر در مواردی که صراحتاً ذکر شده باشد.

عدم تعلق اضافه‌بها بابت صعوبت کار

• وجود محدودیت فضا، سختی دسترسی، شکل نامنظم گود، عمق زیاد، شیب تند یا نیاز به پروفیل‌سازی، به‌تنهایی باعث اضافه‌بها نمی‌شود.
• تنها در مواردی که ردیف مشخص یا دستورالعمل اقلام ستاره‌دار پیش‌بینی شده باشد، هزینه جداگانه قابل محاسبه است.

طبقه‌بندی زمین و اثر آن در برآورد

• زمین‌ها به لجنی، خاکی و سنگی تقسیم می‌شوند.
• نوع زمین باید در حین اجرا و با شواهد عینی (نوع حفاری، مصرف مواد، سرعت پیشرفت) تعیین شود.
• هرگونه تغییر در طبقه‌بندی زمین، بدون تأیید مهندس مشاور و تصویب کارفرما فاقد اعتبار است.

برداشت خاک نباتی

• برداشت خاک نباتی تا عمق ۱۰ سانتی‌متر مجاز بوده و طبق ردیف زمین خاکی محاسبه می‌شود.
• برداشت بیش از این مقدار، تنها با تصویب کارفرما مجاز است.
• در صورت ادامه عملیات خاکبرداری، خاک نباتی باید به‌صورت تفکیک‌شده دپو یا ریسه گردد.

تفکیک عملیات ماشینی و دستی

• در پی‌کنی، گودبرداری و کانال‌کنی با ماشین:
  • عملیات تا ۱۵ سانتی‌متر مانده به رقوم نهایی با ماشین انجام می‌شود.
  • ۱۵ سانتی‌متر نهایی باید با دست برداشت، تنظیم و رگلاژ شود.
• این بخش از کار، از ردیف‌های عملیات خاکی با دست محاسبه می‌گردد.

اضافه‌برداشت و مسئولیت پیمانکار

• هرگونه برداشت مازاد نسبت به نقشه‌ها یا دستورکارها:
  • باید توسط پیمانکار پر، اصلاح و در صورت لزوم کوبیده شود.
  • هیچ هزینه‌ای بابت آن پرداخت نمی‌شود.
• در زمین سنگی، اضافه‌برداشت اجتناب‌ناپذیر تنها در صورت صورت‌جلسه و تصویب کارفرما قابل پرداخت است.

انفجار، انفجار کنترل‌شده و سامانه نانل

• حجم مجاز کندن زمین با مواد منفجره بر اساس مقدار واقعی مواد مصرفی محاسبه می‌شود.
• انفجار کنترل‌شده (آرام):
  • فقط در محدوده‌های مشخص‌شده و با تصویب قبلی مجاز است.
  • مشمول ۳۰٪ اضافه‌بها نسبت به ردیف پایه می‌شود.
• در صورت استفاده از سامانه نانل، اضافه‌بهای جداگانه محاسبه می‌گردد.
• جایگزینی انفجار با چکش هیدرولیکی
• اگر استفاده از مواد منفجره به تشخیص مهندس مشاور ممکن نباشد:
  • استفاده از چکش هیدرولیکی الزامی می‌شود.
  • تنها محدوده تصویب‌شده مشمول ردیف چکش هیدرولیکی خواهد بود.

حمل خاک، دپو و خاکریز برگشتی

• حمل خاک فقط یک بار محاسبه می‌شود.
• در خاکریز برگشتی (دپو در کنار محل و مصرف مجدد):
  • هزینه حمل تعلق نمی‌گیرد.
• فاصله حمل ملاک:
  • کوتاه‌ترین فاصله واقعی بین مرکز ثقل کندن و محل تخلیه با تأیید مشاور.

تراکم خاک و کسر بها

• ضخامت لایه‌های خاک پس از کوبیدن نباید از مقادیر مجاز بیشتر شود.
• در صورت افزایش ضخامت:
  • کسربها پلکانی (۱۰٪، ۲۰٪، ۳۰٪) اعمال می‌شود.
• کل ضخامت لایه باید به تراکم تعیین‌شده برسد و آزمایش انجام شود.

عملیات مهار و تحکیم دیواره‌ها

• چال‌زنی، غلاف‌گذاری، تزریق و کشش مهار:
  • شامل تمام هزینه‌های جانبی (جابجایی دستگاه، تخلیه چال و …) است.
• حفاری مجدد در اثر ریزش دیواره:
  • ۵۰٪ طول حفاری مجدد قابل پرداخت است.
• زیر تراز آب‌های زیرزمینی:
  • ۱۵٪ اضافه‌بها با تأیید مهندس مشاور اعمال می‌شود.

---

سوالات متداول

1. آیا محدودیت فضای کار باعث افزایش قیمت عملیات خاکی با ماشین می‌شود؟

خیر. محدودیت فضا، صعوبت دسترسی یا نیاز به رمپ، تنها در صورت وجود ردیف مشخص یا دستورکار مصوب، قابل پرداخت است.

2. چرا ۱۵ سانتی‌متر نهایی با دست محاسبه می‌شود؟

برای دقت در تراز، شیب، رقوم نهایی و جلوگیری از آسیب به بستر پی؛ این بخش ماهیت اجرایی متفاوتی دارد.

3. آیا حجم انفجار همیشه برابر حجم خاکبرداری است؟

خیر. حجم انفجار بر اساس مواد مصرفی واقعی محاسبه می‌شود و ممکن است کمتر از حجم کل خاکبرداری باشد.

4. اگر خاک حاصل از گودبرداری در خاکریز استفاده نشود چه می‌شود؟

عدم مصرف خاک تنها با تصویب کارفرما و صورت‌جلسه اجرایی مجاز است؛ در غیر این صورت تخلف محسوب می‌شود.

5. حمل خاک در مسیرهای خاکی چگونه محاسبه می‌شود؟

در مسیرهای خاکی یا شنی، ضریب ۱٫۳ به بهای حمل در مسیر آسفالتی اعمال می‌شود.

6. آیا هزینه آب مصرفی جداگانه محاسبه می‌شود؟

خیر. هزینه تهیه و حمل آب مصرفی در بهای ردیف‌ها پیش‌بینی شده است.

7. در صورت ریزش دیواره چال مهار چه کسی مسئول است؟

در صورت نیاز به حفاری مجدد با تأیید مهندس مشاور، بخشی از هزینه قابل پرداخت است؛ اما خطای اجرایی پیمانکار مشمول هزینه اضافی نمی‌شود.