متن اصلی

بتن درجا

الزامات عمومی

۱. مشخصات بتن مصرفی مانند مقاومت فشاری مشخصه، نوع سیمان، حداقل مقدار سیمان در هر مترمکعب بتن و به‌طور کلی هر نوع اطلاعاتی که از نظر هزینه عملیات اجرایی مؤثر بوده و لازم است پیمانکار برای ارائه پیشنهاد قیمت نسبت به آن آگاهی داشته باشد، باید در مشخصات فنی درج شود.

۲. در تمام ردیف‌های این فصل، منظور از سیمان به‌طور عام، سیمان پرتلند است.

۳. نوع شن و ماسه مصرفی در این فصل به صورت طبیعی رودخانه‌ای، شکسته رودخانه‌ای و شکسته کوهی، با توجه به مشخصات فنی است.

۴. هزینه دانه‌بندی مصالح، ساخت بتن به هر روش، حمل بتن از محل ساخت تا محل مصرف به هر فاصله و با هر وسیله، ریختن بتن به اشکال مختلف با هر وسیله، مرتعش کردن بتن و هرگونه افت ناشی از متراکم کردن بتن، اتلاف ناشی از حمل و تخلیه آن، مرطوب نگهداشتن بتن و سایر هزینه‌های مربوط، در بهای ردیف‌ها منظور شده است.

۵. برای اجرای بتن نمایان، هیچ‌گونه اضافه‌بهایی در این فصل تعلق نمی‌گیرد.

۶. حجم حفره‌های تعبیه شده در بتن که حجم هر یک از آن‌ها 0/05مترمکعب یا کمتر باشد، در اندازه‌گیری از حجم بتن کسر نمی‌گردد.

۷. به منظور سهولت دسترسی به ردیف‌های مورد نیاز، شماره و شرح مختصر گروه‌های این فصل در جدول زیر درج شده است:

الزامات گروه 1 – تهیه و اجرای بتن با شن و ماسه

۱-۱. هزینه تهیه و اجرای بتن مسلح باید بر مبنای مقاومت فشاری مشخصه بتن تعیین شود. در صورتی که با پیشنهاد مهندس مشاور و تصویب کارفرما در مرحله تهیه برآورد، ملاک تعیین قیمت، عیار سیمان مصرفی باشد، بهای ردیف کارهای بتنی بر اساس مقاومت متناظر با عیار سیمان مصرفی، از رابطه تطبیقی زیر محاسبه می‌شود. در این حالت باید مفاد بند 2-3 دستورالعمل کاربرد فهرست‌بها رعایت گردد:

• Fc: مقاومت فشاری مشخصه بتن بر حسب مگاپاسکال (MPa).
• W: عیار سیمان بر حسب کیلوگرم در مترمکعب بتن.

رابطه یاد شده صرفاً برای موضوع این بند بوده و در سایر موارد نظیر تهیه طرح اختلاط و غیره، قابل استناد نمی‌باشد.

۲-۱. چنانچه ملاک تعیین بهای تهیه و اجرای بتن، مقاومت فشاری مشخصه بتن باشد، بابت مصرف مواد افزودنی در بتن جهت افزایش مقاومت فشاری، هیچ‌گونه اضافه هزینه‌ای منظور نمی‌گردد.

۳-۱. در صورتی که مقاومت فشاری مشخصه بتن یا مقاومت فشاری متناظر محاسبه شده از رابطه تطبیقی بند ۱-۱ در روش تعیین قیمت بر اساس عیار سیمان مصرفی، بین دو مقاومت فشاری مشخصه متوالی باشد، بهای واحد آن به صورت میان‌یابی خطی محاسبه می‌شود.

۴-۱. منظور از مقاومت فشاری مشخصه در ردیف‌های این فصل، مقاومت مشخصه نمونه‌ای استوانه‌ای استاندارد مندرج در مشخصات فنی است و حصول به مقاومت‌های بیشتر از مقاومت‌های مشخصه در حین عملیات اجرایی موجب اعمال هزینه اضافه نمی‌گردد. بدیهی است معیار پذیرش بتن، بر اساس آیین‌نامه بتن ایران (آبا) بوده و در صورت عدم حصول به مقاومت مشخصه مورد نظر بر اساس ضوابط یاد شده، اقدام خواهد شد.

۵-۱. برای ساخت و اجرای بتن‌های با مقاومت فشاری مشخصه بیش از ۴۰ مگاپاسکال لازم است مشخصات فنی بتن‌های با مقاومت بالا تهیه و در مشخصات فنی درج شود. بهای این نوع بتن‌ها بر اساس دستورالعمل اقلام ستاره‌دار تعیین می‌شود.

الزامات گروه 2 – تهیه و اجرای بتن سبک

۱-۲. عامل کف‌زا برای تولید بتن سبک سلولی موضوع ردیف ۰۸۰۲۰۴، باید حداقل الزامات استاندارد ملی ایران به شماره ۱۸۴۱۷ با عنوان «عامل کف‌زا برای تولید بتن سلولی با استفاده از کف آماده – ویژگی‌ها» را تأمین نماید.

الزامات گروه 3 – اضافه بها به ردیفهای بتن ریزی، لیسه ای کردن بتن، مضرس کردن بتن و ملات مقاوم در برابر سایش

۱-۳. بتن‌ریزی پله‌ها و پاگردها، مشمول اضافه‌بهای ۰۸۰۳۰۲ می‌شود.

۲-۳. در صورت بتن‌ریزی تیر، شناژ و سقف با شیب بیش از ۲۰ درصد نسبت به افق، حسب مورد، بهای ردیف‌های ۰۸۰۳۰۱ یا ۰۸۰۳۰۲ با اعمال ضریب 50/1 منظور می‌شود. بابت بتن‌ریزی ستون و دیوار شیبدار، هیچ‌گونه هزینه جداگانه‌ای تعلق نمی‌گیرد.

۳-۳. بابت کف‌سازی بتنی به ضخامت برابر ۱۵ سانتی‌متر یا کمتر، اضافه‌بهای ۰۸۰۳۰۴ منظور می‌گردد و بابت کف‌سازی بتنی به ضخامت بیش از ۱۵ سانتی‌متر، هیچ‌گونه هزینه مازاد تعلق نمی‌گیرد.

۴-۳. لزوم اجرای ردیف ۰۸۰۳۰۸ باید در مشخصات فنی پیش‌بینی شده باشد.

۵-۳. اضافه‌بهای ردیف‌های ۰۸۰۳۰۱، ۰۸۰۳۰۲، ۰۸۰۳۰۴، ۰۸۰۳۱۰ و ۰۸۰۳۱۱ به سقف‌های تیرچه بلوک تعلق نمی‌گیرد.

۶-۳. اضافه‌بهای ردیف ۰۸۰۳۱۱ فقط به آن حجم از بتن تعلق می‌گیرد که میلگرد مصرفی در آن حجم، بیش از ۱۸۰ کیلوگرم در مترمکعب باشد و به بخش‌هایی از بتن که مصرف میلگرد کمتر از ۱۸۰ کیلوگرم در مترمکعب باشد، تعلق نمی‌گیرد.

۷-۳. مشخصات فنی مصالح ردیف‌های ۰۸۰۳۱۲ و ۰۸۰۳۱۳ باید در مشخصات فنی قید شود.

۸-۳. در صورتی که پس از اجرای ملات سخت‌کننده بتن موضوع ردیف‌های ۰۸۰۳۱۲ و ۰۸۰۳۱۳، مطابق مشخصات فنی، لزوم ایجاد درز در سطح ملات (پس از سخت شدن ملات) قید شده باشد، بهای آن از ردیف ۰۸۰۳۱۶ منظور می‌شود.

الزامات گروه 4 – مصرف سیمان اضافی

۱-۴. چنانچه ملاک عمل تعیین هزینه تهیه و اجرای بتن بر مبنای مقاومت فشاری مشخصه بتن باشد، هیچ‌گونه اضافه‌بهایی بابت مصرف سیمان اضافی جهت حصول مقاومت مشخصه طرح، رعایت حداقل مقدار سیمان قید شده در مشخصات فنی و نظایر آن تعلق نمی‌گیرد.

الزامات گروه 6 – عملیات تزریق در طول مهار

۱-۶. ردیف‌های شماره ۰۸۰۶۰۱ و ۰۸۰۶۰۲ مربوط به تهیه مصالح و اجرای عملیات تزریق به دفعات لازم مطابق مشخصات فنی است که میزان دوغاب تزریق شده باید به تأیید مهندس مشاور برسد. دوغاب سیمان عملیات تزریق با نسبت وزنی آب به سیمان حداکثر 5/0 تهیه شده و فشار تزریق حداقل به میزان ۳ اتمسفر باشد. کلیه مصالح لازم اعم از لوله‌های تزریق به تعداد و طول لازم در بهای ردیف‌ها لحاظ شده است.

۲-۶. هزینه تهیه مصالح و اجرای عملیات تزریق مهار قربانی که به منظور شناخت و تدقیق طرح تحکیم دیواره صورت می‌گیرد، با تأیید مهندس مشاور حسب مورد از ردیف‌های مربوط منظور می‌شود.

الزامات گروه 7 – بتن پاششی روی جداره خاکی

۱-۷. بهای واحد ردیف‌های ۰۸۰۷۰۱ و ۰۸۰۷۰۲ شامل رگلاژ و تمیزکاری سطوح، تهیه مصالح و اجرای بتن پاششی (شاتکریت)، مواد افزودنی تندگیرکننده، برداشت نمونه‌های آزمایشی، تهیه جعبه‌های آزمایشی، انجام آزمایش و کارهای لازم برای اجرای درست عملیات بتن پاششی است. مقادیر بر حسب مساحت اندازه‌گیری شده از روی نقشه‌ها در طول خط قابل اجرای عملیات بتن پاششی در مقطع دیواره خاکی محاسبه خواهد شد.

۲-۷. منظور از ضخامت بتن پاشیده، حداقل ضخامت بتن پاشیده شده می‌باشد؛ بنابراین ضخامت بتن پاشیده در هیچ‌یک از قسمت‌های سطح بتن‌پاشی، نباید از ضخامت مندرج در مشخصات فنی کمتر باشد. هزینه بتن پاشیده شده اضافی برای پرکردن ناهمواری‌های سطحی و تأمین حداقل ضخامت مورد نیاز و همچنین هزینه بتن پاشیده بازگشتی و تمیز کردن محیط کارگاه، در بهای ردیف بتن پاششی منظور گردیده است.

۳-۷. در بهای ردیف‌های بتن پاششی، هزینه اجرای عملیات در سطوح با هر زاویه و ارتفاع منظور شده است.

۴-۷. مقاومت فشاری مشخصه بتن پاشیده حداقل برابر ۱۶ مگاپاسکال است.

۵-۷. ماسه مصرفی در بتن پاشیده باید با دانه‌بندی استاندارد یا مطابق مشخصات فنی باشد.

الزامات گروه 8 – مواد افزودنی به بتن

۱-۸. افزودنی‌های بتن باید حداقل الزامات مندرج در استاندارد ملی ایران به شماره ۲۹۳۰ را تأمین نماید.

۲-۸. چنانچه مطابق مشخصات فنی، استفاده از افزودنی‌های بتن ضروری باشد (به استثنای بند ۲-۱ الزامات گروه 1)، با توجه به نوع و مشخصات ماده مورد نیاز، ردیف‌های مربوط بر اساس دستورالعمل اقلام ستاره‌دار تهیه می‌شود.

---

نکات مهم و تشریح

مشخصات بتن و مصالح

• سیمان مورد استفاده: پرتلند
• شن و ماسه: طبیعی یا شکسته (رودخانه‌ای و کوهی)
• مقاومت فشاری مشخصه معیار تعیین قیمت است
• حجم حفره‌های ≤0.05 مترمکعب کسر نمی‌شود

گروه ۱ – بتن با شن و ماسه

• قیمت بر اساس مقاومت فشاری یا عیار سیمان
• افزودنی‌ها برای افزایش مقاومت هزینه اضافه ندارند
• بتن با مقاومت >40 مگاپاسکال نیازمند مشخصات فنی ویژه

گروه ۲ – بتن سبک

• عامل کف‌زا باید استاندارد ملی ۱۸۴۱۷ را تأمین کند

گروه ۳ – اضافه‌بها

• بتن‌ریزی پله و پاگرد مشمول اضافه‌بها
• سقف‌های تیرچه بلوک اضافه‌بها ندارند
• ردیف ۰۸۰۳۱۱ تنها برای میلگرد >180 کیلوگرم/مترمکعب

گروه ۴ – مصرف سیمان اضافی

• اضافه‌بها بابت مصرف سیمان اضافی ندارد

گروه ۶ – تزریق مهار

• نسبت آب به سیمان ≤0.5، فشار ≥3 اتمسفر
• مصالح و عملیات تزریق به تأیید مهندس مشاور نیاز دارد

گروه ۷ – بتن پاششی (شاتکریت)

• شامل آماده‌سازی، شاتکریت، افزودنی، نمونه‌برداری و آزمایش
• ضخامت حداقل مطابق مشخصات فنی
• مقاومت ≥16 مگاپاسکال

گروه ۸ – مواد افزودنی

• باید استاندارد ملی ۲۹۳۰ را رعایت کنند
• ردیف‌های مرتبط طبق دستورالعمل اقلام ستاره‌دار تعیین می‌شود

---

سؤالات متداول:

۱: منظور از مقاومت فشاری مشخصه بتن چیست؟
مقاومت فشاری نمونه استوانه‌ای استاندارد است که معیار پذیرش بتن محسوب می‌شود. مقاومت بیشتر از مشخصه، اضافه هزینه ندارد.

۲: آیا بتن نمایان نیاز به اضافه‌بها دارد؟
خیر، بتن نمایان بدون هیچ اضافه‌بهایی اجرا می‌شود.

۳: آیا حفره‌های کوچک در بتن از حجم بتن کسر می‌شوند؟
خیر، حفره‌هایی با حجم ≤0.05 مترمکعب از حجم بتن کسر نمی‌شوند.

۴: اضافه‌بها برای بتن سقف تیرچه بلوک اعمال می‌شود؟
خیر، اضافه‌بها به سقف‌های تیرچه بلوک تعلق نمی‌گیرد.

۵: بتن سبک سلولی چه استانداردی باید داشته باشد؟
عامل کف‌زا باید حداقل الزامات استاندارد ملی ایران شماره ۱۸۴۱۷ را تأمین کند.

سؤال ۶: نسبت آب به سیمان در عملیات تزریق مهار چقدر است؟
نسبت وزنی آب به سیمان حداکثر 0.5 و فشار تزریق حداقل ۳ اتمسفر است.

۷: چه موادی به بتن اضافه می‌شوند و استاندارد آنها چیست؟
افزودنی‌های بتن باید استاندارد ملی ایران شماره ۲۹۳۰ را رعایت کنند.